Obserwacje sztucznych satelitów

Z Celestia

(Przekierowano z Obserwacje satelitów)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podwójny rozbłysk flar Iridium, 23:40 UT 19/20 lipca 2007, Autor: Krzysztof Polakowski

Od 1957 roku, kiedy rozpoczęła się era "podboju kosmosu", co roku do przestrzeni wokółziemskiej trafiały kolejne urządzenia telekomunikacyjne, naukowo-badawcze i szpiegowskie. Obecnie Ziemię okrąża kilka tysięcy satelitów! Osoba regularnie spoglądająca w rozgwieżdżone niebo może mieć pewność, że stanie się świadkiem przelotu sztucznego satelity Ziemi. Odniesie wówczas wrażenie, jakby jedna z gwiazd zaczęła nagle przemieszczać niebo, to jaśniejąc, to znów blednąc. Wiele sztucznych satelitów Ziemi jest dobrze widocznych nieuzbrojonym okiem. Ich jasność może dojść nawet do -9 mag, jeśli obserwator zostanie nagle oślepiony przez światło słoneczne odbite od baterii słonecznych satelity. Obserwowanie sztucznych satelitów, zwłaszcza największych, może stanowić nie lada przeżycie. Niektórzy astronomowie amatorzy prowadzą systematyczne "polowania" na te obiekty; najwytrwalsi fotografują je w dużym powiększeniu, za pomocą specjalnych kamer śledzących. Na uzyskanych w ten sposób zdjęciach wyraźnie widoczne stają się kształty tych urządzeń i zainstalowane na nich systemy baterii słonecznych.

Spis treści

Sposób obserwacji

Obserwacje sztucznych satelitów najlepiej zaplanować wcześniej. Szczegółowe informacje na temat pory przelotów w konkretnym miejscu na Ziemi można znaleźć w internecie. Dokładność uzyskanych danych zależy od precyzji, z jaką osoba zainteresowana wprowadza współrzędne geograficzne lub wybiera dane: nazwę państwa, miasta czy dzielnicy. Niezwykle efektowne rozbłyski baterii słonecznych (np. satelitów Iridium) trwają tylko kilkanaście sekund, należy zatem możliwie dokładnie kontrolować czas, aby nie przeoczyć nagłego pojaśnienia. Można także śledzić doniesienia o wystrzeleniu wahadłowców, które przybliżają się do ISS (International Space Station). Nie trzeba nikogo przekonywać do zapierającej dech obserwacji cumowania statku kosmicznego, wart poświęconego czasu jest także widok ISS na tle tarczy Księżyca w pełni. Warto zwrócić uwagę na najbardziej znane satelity, tj. ISS, Iridium i HST (Hubble Space Telescope - teleskop Hubble'a). Wyruszając na miejsce obserwacji, warto się upewnić co do poprawności wskazań zegarka. Przed pojawieniem się satelity należy zlokalizować miejsce na niebie, z którego obiekt będzie nadlatywał, a podczas przelotu zwrócić uwagę na czas jego trwania, trasę i jasność satelity. Warto sfotografować to ciekawe zjawisko; w tym celu należy umocować aparat (najlepiej szerokokątny) na statywie i precyzyjnie wycelować go w stronę przewidywanego rejonu przelotu sputnika. Ekspozycja powinna się zacząć na kilkanaście sekund przed przewidywanym czasem przelotu i zakończyć po zniknięciu satelity.

ISS

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna jest na tyle duża, a jej moduły baterii słonecznych odbijają tyle światła słonecznego, że stacja jest widoczna z Ziemi jako bardzo jasny obiekt poruszający się po niebie z jasnością nawet -5,7 magnitudo. * ISS - Information 23.05.2010

Flary Iridium

Dzięki zastosowanym w ich budowie trzem antenom, które prawie bez strat odbijają promienie słoneczne, satelita Iridium podczas przelotu może utworzyć na niebie silny błysk (flarę) o jasności nawet do -8 magnitudo. Błyski o takiej jasności mogą być widoczne nawet w dzień.

Symulacja typowej flary Iridium

Flara Iridium jest jednym z piękniejszych zjawisk na nocnym niebie, trwającym jednak bardzo krótko (kilka sekund).

Ze względu na to, że flary Iridium są nadzwyczaj jasne stały się problemem dla astronomów - Czuła aparatura teleskopów może ulec uszkodzeniu, gdy w polu widzenia pojawi się tak jasny obiekt. Na szczęście flary Iridium można przewidywać - Powstało kilka specjalistycznych programów, które na podstawie danych o orbicie, pochyleniu płaszczyzn anten, oraz pozycji słońca potrafią z bardzo dużą dokładnością przewidzieć moment błysku. Do grona tych programów należy między innymi polski Orbitron. Istnieje też kilka stron internetowych, które po podaniu dokładnego położenia obserwatora potrafią przewidzieć widoczne błyski.

Oprogramowanie i serwisy online

Programy pomocne przy obserwacjach satelitów. Dzięki tym programom możemy wyznaczyć dokładny czas przelotu, jasność i współrzędne na niebie danego satelity. Wystarczy tylko podać naszą lokalizację czyli współrzędne geograficzne. Do poprawnego działania potrzebne są aktualne tzw. pliki TLE, zawierające dane o orbitach sztucznych satelitów.

Orbitron

Program do pobrania: http://www.stoff.pl/downloads.php

Program wyświetla na bieżąco położenie wybranych przez nas satelitów wraz z ich orbitami na mapie świata lub na radarze. Aby znaleźć przeloty dla naszej lokalizacji należy najpierw uzupełnić zakładkę "Lokalizacja" w dolnym menu. A następnie przejść do zakładki "Ustawienia predykcji" gdzie możemy ustawić przedział czasu i warunki obserwacji. Na końcu w zakładce "Predykcja" po wybraniu Przeloty/Flary klikamy "Szukaj" i otrzymujemy wyniki. Program posiada również inne opcje np. szczegółowe informacje o wybranym satelicie. Aktualizacja plików TLE odbywa się automatycznie po upływie terminu ważności. Aby przeprowadzić aktualizacje ręcznie należy otworzyć "Ustawienia -> Aktualizator TLE -> Zaznacz tę grupę do autoaktualizacji" a następnie z menu "Autoaktualizacja TLE".

Heavens-Above.com

http://www.heavens-above.com/

Serwis o dużych możliwościach, charakteryzujący się przejrzystością. Zawiera szczegółowe dane nie tylko o satelitach ale również dane astronomiczne. Aby wyznaczyć przeloty trzeba wprowadzić swoje współrzędne lub wybrać miejscowość z mapy lub z bazy. Dobrym rozwiązaniem jest założenie własnego konta w serwisie.

Zobacz: Przykładowa konfiguracja Heavens-Above

CalSky.com

http://www.calsky.com/

Bardzo rozbudowany serwis o ogromnych możliwościach. Na początku warto się zarejestrować, skonfigurować konto oraz współrzędne i przejść do działu "Satellites". Tam do dyspozycji mamy bardzo wiele opcji m.in. przeloty satelitów na tle tarczy Słońca, Księżyca. Serwis ten jest bardzo rozbudowany i posiada bardzo szczegółowe dane astronomiczne na temat np. planet, komet, asteroid, głębokiego nieba. Można również skorzystać z kalendarza astronomicznego w którym znajdują się wszystkie przewidywane zjawiska astronomiczne.

Inne

Jeden z najprostszych trackerów znajduję się na stronie Spaceweather.com.
Na śledzenie satelitów w czasie rzeczywistym z wykorzystaniem map Google pozwala strona - http://www.n2yo.com.
Inne programy to np. Gpredict, SatScape, J-TRACK, J-Track 3D, TRAKSAT, Footprint Satellite Tracking.

Stellarium

Program Stellarium nie jest przystosowany do śledzenia satelitów. Rozwiązaniem tego problemu jest wtyczka do programu o nazwie "Satellite". Wtyczki można znaleźć na tej stronie: Link. Pliki TLE są aktualizowane automatycznie przy uruchomieniu programu.

Obiekty do Stellarium można dodawać także ręcznie. Poniżej przykładowy skrypt do programu Stellarium (zamieszczony w celach orientacyjnych). Skrypt z aktualnymi parametrami do programu, musi być podmieniany codziennie. Skrypt należy dopisać w pliku "ssytem.ini" w katalogu "C:\Program Files\Stellarium\data" (Windows) lub "/usr/share/stellarium/data" (Linux)

[ISS] 
name = Space Station 
parent = Earth 
radius = .592 
#oblateness = 0.0 
albedo = 0.423 
#rot_periode = 1.0 
#rot_rotation_offset = 0 
#rot_obliquity = 29 
#sidereal_period = 0.0633384 
halo = true 
color = 1.0,1.0,1.0 
tex_halo = star16x16.png 
tex_map = nomap.png 
coord_func = comet_orbit 
orbit_Epoch = 2454881.907939807  
orbit_MeanAnomaly = 323.5179 
orbit_Period = 0.063654012 
orbit_SemiMajorAxis = 0.0000448399 
orbit_Eccentricity = .0009266 
orbit_ArgOfPericenter = 44.7396  
orbit_AscendingNode = 186.2851 
orbit_Inclination = 51.6391

Źródła

Linki zewnętrzne

Stub.jpg To jest zalążek artykułu. Jeśli możesz, rozbuduj go.
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Menu główne
Kategorie
Narzędzia